Z wizytą u architekta


Z wizytą u architekta

Tym razem Ignacy Krieger zawędrował ze swoim obiektywem na ul. Sebastiana, gdzie pod numerem 12, w 1883 roku swój dom własny wystawił architekt Karol Knaus.  

Zdjęcie, które wtedy powstało, choć prezentuje jeden z wielu tego typu budynków, jest bardzo intymne w swym klimacie. Tuż za bramą wjazdową, w cieniu gałęzi wielkiego drzewa, dostrzec możemy gospodarzy tego miejsca.

Dom Karola Knausa, autor fot. Ignacy Krieger, ok. 1883; wł. MHK

Karol Maksymilian Knaus (1846-1904) urodził się w Płazie pod Chrzanowem.  Mały Karol szybko musiał zacząć dorastać, gdyż w wieku 7 lat stracił oboje rodziców. Jako nastoletni chłopach trafił na naukę do ślusarza, a później do fabryki kafli. Nie wytrzymał tam długo i zdecydował się rozpocząć życie na własną rękę. Uciekł do Oświęcimia, gdzie spotkał inżyniera Ludwika Zieleniewskiego i za jego sprawą przybył do Krakowa. Zieleniewski zatrudnił Knausa w swojej fabryce na etacie rysownika.  Jak się okazało bystry młodzieniec szybko doskonalił i rozwijał swoje umiejętności. W 1879 roku złożył egzamin na budowniczego i od razu zaczął otrzymywać kolejne zlecenia. Od tej pory kariera Karola Knausa nabrała tempa. Spod jego ręki wychodziły kolejne realizacje kluczowych krakowskich budynków – np. kierował budową gmachu Krakowskiej Kasy Oszczędności przy ul. Szpitalnej czy gmachu Poczty Głównej (wspólnie z Tadeuszem Stryjeńskim). W 1884 roku nadszedł czas na karierę radnego miejskiego, a wkrótce potem posadę w oddziale budownictwa miejskiego. Należał m. in.  do komisji budowy nowego teatru czy wodociągów. Aktywnie zabierał głos w sprawach architektonicznych przemian w mieście, m. in. w 1893 roku stanął w obronie Wawelu, kiedy zapadła decyzja o budowie wysokich kamienic czynszowych od strony pl. Na Groblach. W związku z tym wydał nawet broszurę „Nie dajmy zasłonić Wawelu”.

Skałka – sadzawka św. Stanisława, autor fot. Natan Krieger, ok. 1898; wł. MHK

Brał też udział w pracach restauratorskich przy krakowskich kościołach. Szczególnie wiele pracy włożył w restaurację klasztoru oo. Paulinów na Skałce, gdzie spędził ostatnich kilkanaście lat życia. Umiłował sobie ten zabytek i ze stanu ogromnego zaniedbania doprowadził go do świetności. Odnowił fasadę, wnętrze oraz sadzawkę św. Stanisława i bramę wjazdową. Jak zauważali współcześni „lubował się restaurowaniem starych świątyń, intuicyą niemal odgadując dawne kształty ze szczątków, z pietyzmem dochodząc do wniosków”.

Knaus opuścił ziemski padół nagle. 14 marca 1904 roku zmarł na zawał serca podczas narady jaką odbywał wspólnie z architektem Janem Zawiejskim i budowniczym miejskim panem Grabowskim. „Nagły ten zgon ogromnie przygnębiające wrażenie wywarł nie tylko w biurach magistratu ale i w całym mieście. Śp. Knaus był człowiekiem nieskazitelnego charakteru i niezwykłych zalet towarzyskich. Dla kolegów uprzejmy i przyjacielski, dla młodszych członków biura był zawsze dobrym i uczynnym przełożonym” (Cyt. za: Czas 1904 nr 61, z dn. 15 marca).

Karol Knaus z rodziną, autor fot. Ignacy Krieger, ok. 1883, wł. MHK

Warto dokładnie obejrzeć wspomniane zdjęcie Kriegera. Korzystając z możliwości współczesnej techniki możemy zajrzeć dosłownie do wnętrza domu i poznać bliżej jego mieszkańców. Nowiutką willę otacza murowane ogrodzenie porośnięte pnączem, a dzięki otwartej bramie od strony ul. Sebastiana dostajemy widok na podwórze, gdzie, w cieniu rozłożystej lipy, schronili się Knausowie. Postać Karola niemal niknie w konarach drzewa – stoi z rękami w kieszeniach, oparty o pień. Przed nim siedzi małżonka Anna Eleonora Meyer, a w pobliżu troje dzieci. Knausowie doczekali się pięciorga dzieci. Byli to: Konrad, Emilia, Anna, Tadeusz i Janina.

Dom własny Karola Knausa (fragm. fot.), autor fot. Ignacy Kriger, ok. 1883; wł. MHK

Inne interesujące szczegóły dojrzeć możemy w oknach willi. Zagadką pozostaje kim jest dumnie pozujący w jednym z okien mężczyzna – teściem, wujem, dalszym członkiem rodziny?

Dom własny Karola Knausa (fragm. fot.), autor fot. Ignacy Kriger, ok. 1883; wł. MHK

Warto dodać, że współczesny Kraków nie zapomniał o Karolu Knausie, w 2015 roku na Kazimierzu, przy ul. Józefa 17 jego postać została upamiętniona na jednym z murali.

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share This