Zamek od strony Wisły


Zamek od strony Wisły

Rzeka i wznoszący się nad nią zamek tworzą malowniczy duet, motyw wręcz wymarzony dla malarzy czy fotografów. Nie inaczej jest w Krakowie – zakole Wisły pod Wawelem to jeden z najatrakcyjniejszych miejskich widoków. Nic dziwnego, że ten temat pojawia się wielokrotnie również wśród krajowidoków z zakładu Ignacego Kriegera.

Wawel od strony Wisły. Fot. Natan Krieger, przed 1896, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Powyższe ujęcie zostało wykonane z brzegu Wisły, w pobliżu dawnej rogatki zwierzynieckiej.

Na pierwszym planie, tuż przy brzegu widzimy galary z węglem, bowiem tutaj znajdowało się miejsce przeładunku towarów spławianych rzeką, które dalej transportowane były za pomocą wozów zaprzężonych w konie – stąd obecność tych zwierząt na fotografii.

Na przełomie XIX i XX w. konie były podstawowymi zwierzętami transportowymi: ciągnęły wozy z towarami, dorożki, tramwaje, karety, wozy straży pożarnej i pogotowia ratunkowego, wozy pocztowe i tak dalej. Do wątku końskiego na pewno jeszcze wrócimy, bowiem fotografując miasto, Kriegerowie nie mogli uniknąć obecności koni, pełniących swe rozliczne obowiązki.

Gdy spojrzymy w prawo, uwagę przyciąga ceglany budynek z wieżą usytuowany na cyplu dębnickim – to tzw. willa Rożnowskich wzniesiona w 1891 r. w modnym wówczas stylu neogotyckim. Przetrwała ona do lat 30. XX w., kiedy podjęto decyzję o jej rozbiórce, w związku z planami przebudowy cypla w celu minimalizacji zagrożenia powodziowego.

W głębi rozpościera się widok Wawelu. Po lewej wieże katedralne – pierwsza z nich to dzwonnica Zygmuntowska, która kilka lat później została odrestaurowana i przykryta nowym hełmem kopułowym, zaprojektowanym przez Sławomira Odrzywolskiego.

Na prawo od katedry widzimy budynki duchowieństwa oraz szpital rekonwalescentów wojennych z trzema charakterystycznymi ryzalitami, których szczyty wykończono krenelażem. Został on wyburzony po II wojnie światowej, a powstałą w ten sposób wyrwę doskonale ukazuje poniższa fotografia.

Wawel od strony Wisły. Fot. Henryk Hermanowicz, 1947, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Wróćmy jeszcze na chwilę do fotografii Natana Kriegera.

Północny stok Wawelu przysłaniają nieistniejące dziś murowane, piętrowe kamienice czynszowe z drugiej połowy XIX w., wyburzone podczas okupacji niemieckiej, w ramach prac porządkowych, co również zostało udokumentowane fotograficznie.

Rozbiórka kamienic pod Wawelem. Autor fot. nieznany, 1941-1942, ze zbiorów Muzeum Krakowa

I na koniec taka refleksja: jeden widok Wawelu – a jakie bogactwo wątków ze sobą niesie! Spójrzmy więc nań raz jeszcze – tym razem w postaci odbitki fotograficznej, a urządzając wiosenne spacery po wiślanych bulwarach pamiętajmy, że ten „odwieczny” widok wielokrotnie się zmieniał – nawet podczas ostatniego stulecia.

Fot. Natan Krieger, przed 1896

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share This