Egipt nad Rudawą


Przełom XIX i XX w. był okresem, gdy w Krakowie, za sprawą działających tu architektów, powstało wiele niezwykłych budowli. Dziś opowieść o zupełnie wyjątkowym gmachu, który jednak nie przetrwał próby czasu i po kilkudziesięciu latach od wybudowania utracił swój nietuzinkowy charakter.

Mowa o Domu Egipskim, który w latach 90. XIX w. został wzniesiony na rogu ulic Retoryka i Smoleńsk, na fali ówczesnej fascynacji starożytnym krajem faraonów. Na wykonanej przez Natana Kriegera fotografii możemy zobaczyć liczne elementy dekoracyjne, którymi ozdobiono fasadę, takie jak postaci faraonów, sfinksy strzegące wejścia, motyw uskrzydlonego dysku słonecznego.

Dom Egipski. Fot. Natan Krieger, przed 1899, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Inwestycja powstała z inicjatywy Józefa Kuleszy, właściciela zakładu kamieniarskiego przy cmentarzu Rakowickim – jak sugeruje znawca tematu dr hab. Leszek Zinkow, egiptyzujące inspiracje mógł on zaczerpnąć z kręgu architektury sepulkralnej. Budynek zaprojektował nieznany z imienia K. Lachnik, zaś budowniczym był Beniamin Taube.

Dawny Dom Egipski po przebudowie. Fot. Agencja Fotograficzna „Światowid”, około 1933, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Budynek na przełomie lat 20 i 30. XX w. został przebudowany w stylu modernistycznym i pozbawiony swej wyjątkowości. Zmianę tę odnotował na łamach „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” Stanisław Mróz –  stwierdzając ów fakt z niejakim zdziwieniem, acz bez żalu. Podsumował, iż „jego przebudowanie jest symbolicznem starciem części patyny z oblicza nowego już Krakowa. Obecnie pod Wawelem mumie i hieroglify utrzymały się już tylko tam, gdzie być powinny: w muzeach (…) Niechajże tam spoczywają w spokoju!”  („IKC” nr 248, 14.09.1930, s. 2-3)

Wracając do fotografii Kriegera będącej kanwą tej opowieści, warto zwrócić jeszcze uwagę na rzekę Rudawę, która płynęła wówczas wzdłuż ul. Retoryka – dzięki czemu krakowski „Egipt” miał również swój „Nil”. Jeszcze lepiej widoczna jest ona na zdjęciu wykonanym w 1911 roku – były to już ostatnie chwile Rudawy w jej dawnym kształcie, bowiem wkrótce jej koryto zostało zasklepione.

Rudawa przy Domu Egipskim. Autor fot. nieznany, 1911, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share This