Z Kriegerami w teatrze


27 marca przypada Międzynarodowy Dzień Teatru, w tym roku obchodzony w specyficznych okolicznościach. Zazwyczaj z tej okazji teatry zapraszają widzów na premierowe spektakle czy umożliwiają poznanie tego, co dzieje się za kulisami. W tym roku ich drzwi pozostaną zamknięte, ale wiele z nich zachęca, by świętować ten dzień bez wychodzenia z domu. Dzięki przekazowi internetowemu domowy fotel może stać się na chwilę teatralną lożą, a ekran komputera – namiastką sceny.

Wątków teatralnych nie brak w fotograficznej spuściźnie Kriegerów, choć w przeciwieństwie do innych fotografów nie wykonywali oni popularnych wówczas zdjęć aktorów w kostiumach scenicznych. Zachowały się natomiast fotografie przedstawiające dwa gmachy teatralne, funkcjonujące w Krakowie w czasach Kriegerów.

Zacznijmy od budynku przy placu Szczepańskim 1, w którym dziś mieści się główna scena Narodowego Teatru Starego im. Heleny Modrzejewskiej, początkowo zwanego po prostu Krakowskim. Jest to najstarszy zachowany, do chwili obecnej czynny gmach teatralny w Polsce, funkcjonujący od 1799 r.

Na dwóch kliszach Ignacego Kriegera widzimy budynek po przebudowie dokonanej w latach 40. XIX w. przez Karola Kremera i Tomasza Majewskiego.  

Teatr Stary od strony placu Szczepańskiego. Fot. Ignacy Krieger, lata 70. XIX w.,
ze zbiorów Muzeum Krakowa
Plac Szczepański z widokiem na Teatr Stary. Fot. Ignacy Krieger, 1865-1870,
ze zbiorów Muzeum Krakowa

Na początku lat osiemdziesiątych XIX w. budynek teatru został przejściowo zamknięty, pod wpływem wydarzeń w Wiedniu, gdzie pożar strawił budynek tamtejszego teatru, pochłaniając wiele ofiar. Do gmachu przy placu Szczepańskim dobudowano wówczas prowizoryczne ganki bezpieczeństwa, z drewnianymi schodami ewakuacyjnymi, co ilustruje poniższa fotografia nieznanego autorstwa.

Stary Teatr z dobudowanymi schodami ewakuacyjnymi. Autor fot. nieznany, 1882-1893,
(kopia autorstwa Feliksa Nowickiego), ze zbiorów Muzeum Krakowa

W 1893 r. został uroczyście otwarty nowy budynek teatru przy placu Świętego Ducha 1, gdzie przeniosła się scena miejska, zaś stara siedziba zaczęła popadać w ruinę. Po kilkuletnich dyskusjach postanowiono w opustoszałym budynku  urządzić m.in. salę koncertową. Miały się tam znaleźć także pomieszczenia dla konserwatorium muzycznego oraz restauracja i lokale sklepowe. Przebudowa gmachu według projektu Tadeusza Stryjeńskiego i Franciszka Mączyńskiego, przeprowadzona w latach 1903-1906, uczyniła zeń jeden z najznakomitszych przykładów architektury secesyjnej w Polsce. Działalność teatralną w budynku przy placu Szczepańskim wznowiono po zakończeniu II wojny światowej.

Stary Teatr po przebudowie. Fot. Stanisław Mucha, około 1930,
ze zbiorów Muzeum Krakowa

W międzyczasie powstał wspomniany już budynek przy placu Świętego Ducha, wzniesiony w latach 1891-1893 według projektu Jana Zawiejskiego. Zajął on miejsce zabudowań klasztoru i kościoła Duchaków. Działał jako Teatr Miejski, który dopiero w 1909 roku otrzymał imię Juliusza Słowackiego. Natan Krieger utrwalił nie tylko sam gmach, ale też jego bogate wnętrza. Wzrok przyciągają również pięknie utrzymane klomby.

Teatr Miejski w końcowej fazie budowy. Fot. Natan Krieger, 1892-1893,
ze zbiorów Muzeum Krakowa
Ukończony gmach Teatru Miejskiego. Fot. Natan Krieger, 1893,
ze zbiorów Muzeum Krakowa
Pomnik Aleksandra Fredry przed Teatrem Miejskim. Fot. Natan Krieger, po 1900,
ze zbiorów Muzeum Krakowa

Obydwa gmachy teatrów sąsiadują z naszymi oddziałami. Teatr Stary widać z okien Pałacu Krzysztofory, gdzie znajduje się magazyn fotografii, w którym przechowywane są m.in. klisze Kriegera. Z kolei Teatr im. Słowackiego mieści się w pobliżu Domu pod Krzyżem, gdzie ponad rok temu przeniósł się Dział Fotografii Krakowskiej. Od dwóch tygodni nie bywamy w biurze, pracujemy zdalnie i zaczynamy już tęsknić za widokiem z naszych okien. Miejmy nadzieję, że już wkrótce wrócimy do normalnego trybu, czego życzymy również artystom krakowskich scen, by mogli podejmować kolejne wyzwania na teatralnych deskach i dostarczać widzom niezapomnianych wzruszeń.

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share This