Nieśmiertelny z ropuchą


Wśród fotografii wykonanych przez Ignacego Kriegera w Muzeum Książąt Czartoryskich znajdują się dwie klisze ukazujące wyroby z kości słoniowej. Są to (według pozostawionego przez Kriegerów spisu): „kubek rzeźby francuskiej z w. XIV, puszka liturgiczna z XII w. oraz figurka chińska”. Szczególnie interesująca jest ta ostatnia – niewielka rzeźba dekoracyjna pochodząca z Japonii, gdzie wyroby tego typu noszą nazwę okimono. Były one wykonywane niezwykle precyzyjnie, głównie z kości słoniowej i przedstawiały często postaci z legend i  baśni związanych z bogami Japonii. Inne tematy okimono to: samurajowie, piękne kobiety, zwierzęta, rybacy, rolnicy, rzemieślnicy, bawiące się dzieci i sceny z życia codziennego. Techniczna biegłość japońskich artystów i dokładność detali sprawia, że miniaturowe postacie przedstawione są realistycznie i z humorem.

Wyroby z kości słoniowej: puszka liturgiczna, figurka japońska i kubek do gry w kości. Fot. Ignacy Krieger, ok. 1880, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Figurka pochodząca z kolekcji Książąt Czartoryskich wykonana została w XIX wieku, a jej twórcą jest Tokuyama-saku. Rzeźba przedstawia mitologiczną postać przeniesioną z tradycji chińskiej (Liu Hai) znaną w Japonii jako Gama Sennin, czyli Nieśmiertelny z Ropuchą – patron dobrobytu i bogactwa. Według najbardziej rozpowszechnionej legendy, Liu Hai był alchemikiem i urzędnikiem na dworze dynastii Jin w Okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw (X wiek). Był to bardzo burzliwy okres w historii Chin. Gdy Liu Hai został ministrem, spotkał dwóch taoistycznych świętych. Ci wzięli od niego monetę i dziesięć jaj, po czym układając jaja po kolei jedno na drugim na monecie zbudowali z nich wieżę. Gdy Liu Hai ostrzegł ich, że budowanie takiej konstrukcji jest ryzykowne, odparli, że na pewno nie mniej ryzykowne niż służba u władców. Po tej rozmowie Liu Hai nawrócił się i został taoistą. Podążając nową drogą dokonał wielu dobrych czynów, został wędrownym lekarzem i sprzedawcą leków, pomagał ludziom, walczył z demonami. Jednym z pokonanych demonów była Złota Ropucha, która od tej pory towarzyszyła mu w wędrówkach. To ona zdradziła Liu Hai tajemnicę nieśmiertelności. Dzięki pomocy swojego magicznego towarzysza mógł także uwolnić ducha z ciała, przemienić się i latać. W sztuce Gama Sennin bywa przedstawiany jako brodaty staruszek lub młody mężczyzna, a każdemu z tych wcieleń towarzyszy trójnoga ropucha. Nieśmiertelny stoi, siedzi lub spoczywa na zwierzęciu, a czasami niesie je na plecach.  W chińskiej ikonografii ukazywany bywa także ze sznurem z nawleczonymi nań monetami, którymi miał wywabić ropuchę z kryjówki.

Wyroby z kości słoniowej: kubek do gry w kości, figurka japońska i puszka liturgiczna. Fot. Ignacy Krieger, ok. 1880, ze zbiorów Muzeum Krakowa

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share This