Będzin w obiektywie Ignacego Kriegera


Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pola, w głębi panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół, u góry pas jasnego nieba
Panorama Będzina – klisza szklana. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów MK
[Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pola, w głębi panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół]

Szklana klisza wykonana przez atelier Kriegera znajdująca się w zbiorach Muzeum Krakowa przedstawia panoramę miasta Będzina (obecnie woj. śląskie) z dominującymi w krajobrazie ruinami zamku kazimierzowskiego i kościołem św. Trójcy.

Fotografia czarno-biała. Panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół
Panorama Będzina – fragment kliszy szklanej. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów MK
[Fotografia czarno-biała. Panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół]

Fotograf kierując obiektyw aparatu na zabudowania miał za plecami wieś Pogoń (obecnie miasto Sosnowiec), o czym świadczy ujęcie od strony południowej wieży cylindrycznej zamku. Zatrzymane w kadrze zabudowania miejskie obecnie już nie istnieją, ale z lewej strony kliszy, między ruinami zamku a kościołem, ponad dachami chałup można zauważyć koronę kamiennego muru miejskiego postawionego jeszcze przed śmiercią króla Kazimierza Wielkiego w latach 60. XIV wieku. Powstanie murów miejskich w Będzinie było konsekwencją lokacji miasta na prawie niemieckim w 1358 roku. Przechodząc obecnie ulicą Modrzejowską zobaczymy zrekonstruowany fragment średniowiecznego muru.

Fotografia czarno-biała. Ruiny zamku górujące nad drzewami, po prawej kładka
Ruiny zamku w Będzinie – fragment kliszy szklanej. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów MK
[Fotografia czarno-biała. Ruiny zamku górujące nad drzewami, po prawej kładka]

Zdjęcie odkrywa jeszcze jedną ciekawostkę, a mianowicie obok okrągłej wieży zamkowej, wśród drzew można się dopatrzeć legendarnej kładki. Istnienie tego typu przejścia, zbudowanego na murze arkadowym, potwierdza badacz Zagłębia – Marian Kantor-Mirski w publikacji pt. „Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy. Szkice monograficzne z ilustracjami”, 1930 rok.

Datując wykonanie panoramy miasta za wyznacznik trzeba przyjąć wizerunek kościoła, który został uchwycony w kadrze przed rozbudową mającą swe początki w 1886 roku, czyli fotograf odwiedził Będzin nie później niż w 1885 roku.

Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pośrodku rzeka, dalej domostwa, w głębi na wzniesieniu ruiny zamku
Ruiny zamku w Będzinie – klisza szklana. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów MK
[Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pośrodku rzeka, dalej domostwa, w głębi na wzniesieniu ruiny zamku]

Drugą szklaną kliszą, również ze zbiorów krakowskich, jest przedstawienie historycznej ruiny zamku w Będzinie. U podnóża zamku doskonale widać nadbudowane na dawnych murach domostwa społeczności żydowskiej. Tym razem fotograf przeszedł na drugi brzeg Przemszy i ustawił aparat od strony wsi Gzichów (wieś w 1915 roku została włączona do Będzina). W dwudziestoleciu międzywojennym miłośnicy miasta chcieli odbudować zamek według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. Niestety ze względów finansowych rekonstrukcję zabytku przeprowadzono dopiero po wojnie, w latach 1952-56 roku według projektu Zygmunta Gawlika. Po uroczystym otwarciu 29 lipca 1956 roku zamek został siedzibą Muzeum Zagłębia w Będzinie i po dzień dzisiejszy prezentujemy w nim jedną z największych kolekcji broni i uzbrojenia w Polsce południowej.

Wracając do wątku autorstwa i datowania obu przedstawień Będzina to należy podkreślić, że w zbiorach Muzeum Zagłębia znajdują się dwa skrzętnie przechowywane zdjęcia z następującym opisem na awersie: Fotografował I. Krieger z Krakowa; na rewersie: 1885. Fotografie są odbitkami prezentowanych szklanych klisz.

Fotografia czarno-biała (w sepii). Na pierwszym planie pola, w głębi panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół, u góry pas jasnego nieba
Panorama Będzina – odbitka fotograficzna. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów Muzeum Zagłębia w Będzinie
[Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pola, w głębi panorama miasta: po lewej ruiny zamku, pośrodku kościół]
Fotografia czarno-biała (w sepii). Na pierwszym planie pośrodku rzeka, dalej domostwa, w głębi na wzniesieniu ruiny zamku
Ruiny zamku w Będzinie – odbitka fotograficzna. Fot. Ignacy Krieger, 1885, ze zbiorów Muzeum Zagłębia w Będzinie
[Fotografia czarno-biała. Na pierwszym planie pośrodku rzeka, dalej domostwa, w głębi na wzniesieniu ruiny zamku]

Zapraszamy do odwiedzin naszego miasta, a na zachętę prezentujemy zdjęcia autorstwa Anny Słoty i Dariusza Kosteckiego przedstawiające Będzin, który 136 lat temu zaintrygował Ignacego Kriegera.

Małgorzata Hałasik, Muzeum Zagłębia w Będzinie

Fotografia barwna. Na pierwszym planie po bokach gałęzie drzew, dalej droga i zabudowania, w głębi pośrodku zamek
Widok na zamek od strony Gzichowa. Fot. Anna Słota, 2021
[Fotografia barwna. Na pierwszym planie po bokach gałęzie drzew, dalej droga i zabudowania, w głębi pośrodku zamek]
Fotografia barwna. Widok z góry - fragment zabudowy miasta. Po lewej mury miejskie, wzdłuż których trawnik i parking z samochodami. W głębi po lewej zamek, po prawej kościół na tle zieleni. U góry błękitne niebo z lekkimi chmurami
Widok na zamek, kościół Św. Trójcy i fragment muru miejskiego. Fot. Dariusz Kostecki, 2021
[Fotografia barwna. Widok z góry – fragment zabudowy miasta. Po lewej mury miejskie, wzdłuż których trawnik i parking z samochodami. W głębi po lewej zamek, po prawej kościół na tle zieleni. U góry błękitne niebo z lekkimi chmurami]
Share This